KRUISBANDSCHEUR

Oorzaak

Een kruisbandletsel is een traumatisch letsel. We onderscheiden een voorste en een achterste kruisband. De kruisbanden liggen centraal in de knie en kruisen mekaar. De voorste kruisband loopt van achter naar voor en stabiliseert de voorwaartse beweging van het onderbeen ten opzichte van het bovenbeen. De achterste kruisband loopt van voor naar achter en stabiliseert de achterwaartse beweging van het onderbeen ten opzichte van het bovenbeen.

Voorste kruisbandletsels zijn het meest frequent en zijn vaak sportletsels (voetbal,ski,basketbal,squash...)

Een letsel van de voorste kruisband ontstaat door een geforceerde beweging:

Een letsel van de achterste kruisband ontstaat door een slag op het onderbeen naar achter zoals bij een verkeersongeval (dashboardtrauma) of door een val op de tuberositas van het scheenbeen.

We onderscheiden:

Bij kruisbandletsels zijn er ook frequent andere gewrichtsbandletsels (meest frequent de binnenste=mediale band) en meniscus of kraakbeenletsels aanwezig zijn.

Bij een knieontwrichting (knieluxatie) zijn per definitie meerdere gewrichtsbanden waaronder beide kruisbanden en collaterale banden gescheurd. Een bloedvatletsel meer bepaald een arterieel letsel in de kniekuil moet uitgesloten worden.

 

Symptomen:

Symptomen zijn pijn, zwelling en een instabiliteitsgevoel na een ongeval. Bij een voorste kruisbandletsel heeft de patiënt soms een krak gevoeld of gehoord en is hij/zij door de knie gezakt, vaak is er nadien ook doorzakken of een doorzakkingsgevoel. Afhankelijk van gecombineerde andere gewrichtsbandletsels, meniscus-of kraakbeenletsels zijn er ook bijkomende symptomen van pijn aan binnen-of buitenzijde, gewrichtsblokkage, instabiliteit enz.

 Diagnose en onderzoeken:

De diagnose wordt gesteld door het klinisch verhaal en het klinisch onderzoek. Bij een kruisbandletsel is er kort na het ongeval meestal een bloeduitstorting in het gewricht wat door punctie bevestigd kan worden en de diagnose kan versterken. Evacuatie van dit bloed verlicht de pijn. Belangrijkste is het stabiliteitsonderzoek van de knie door specifieke testen. Door de pijn kan dit soms pas mogelijk zijn na 48 uur tot 1 week.  Een kruisbandletsel is zoals andere gewrichtsbandletsels niet zichtbaar op radiografie. Een radiografie dient om botletsels uit sluiten. Soms is op radiografie een afgerukt botfragmentje aan de buitenzijde aanwezig (=Segond lesion" of lateral capsular sign) wat wijst op een voorste kruisbandletsel. Een NMR-scan (=MRI) bevestigt de diagnose en kan bijkomende letsels van gewrichtsbanden, meniscus of kraakbeen aantonen of uitsluiten. Bij mechanische gewrichtsblokkage en vermoeden van een geluxeerde meniscushengselscheur wordt vaak het resultaat van een NMR niet afgewacht omdat een kijkoperatie toch noodzakelijk is.

 

Belangrijke opmerking: een kruisbandletsel met of zonder andere letsels is de eerste dagen erg pijnlijk. Hierdoor is het kniegewricht moeilijk te onderzoeken zeker wat betreft de stabiliteitstesten. Soms is dus een herevaluatie na 48 uur tot 1 week noodzakelijk. De patiënt krijgt dan een drukverband en moet dan tijdelijk ontlasten met krukken, pijnstilling nemen en  ijs appliceren. Met uitzondering van breuken en een knieluxatie kunnen alle acute knieletsels veilig op deze manier behandeld worden door iedere basisarts en is een dringende operatie absoluut niet aan de orde.

  Behandeling:

Een letsel van de voorste kruisband geneest niet spontaan. Afhankelijk van de leeftijd, het activiteitsniveau en het instabiliteitsgevoel zal men al dan niet overgaan tot een operatief herstel.

Voor “oudere” patiënten, waar eventueel zelfs al wat algemene gewrichtsslijtage aanwezig is, of die geen doorzakkingsgevoel hebben, kan men een afwachtende houding aannemen. In de acute fase (als het pas gebeurt is), kan men rust, hoogstand, ijs doorvoeren en pijnstillers nemen. Later kan men eventueel een kniestabiliserende brace dragen.

 

Bij jonge actieve mensen, die nog aan sport doen, zal men een operatie voorstellen. Tijdens de operatie zal men de gescheurde kruisband vervangen door pezen (Hamstrings of patellapees of quadricepspees) van de patiënt zelf. Indien de patiënt vroeger reeds een kruisband herstel heeft gehad, kan men donorpezen gebruiken of een kunstligament.

De operatie wordt onder algemene verdovig uitgevoerd. Via een kijkoperatie kan de kruisband hersteld (vervangen) worden door de pezen. Deze wordt gefixeerd met een klein ijzeren plaatje op het bovenbeen en een schroef in het onderbeen. Tijdens de kijkoperatie zal men ook de menisci nakijken en eventueel behandelen. Het kraakbeen wordt ook steeds nagekeken.

Na de operatie heeft men een dik wattenverband. De dag na de operatie zal men al plooi- en strekoefeningen doen met de kinesist en kinetec. De patiënt blijft meestal een 3-tal dagen in het ziekenhuis.

Men mag 2 weken niet steunen, nadien kan men progressief steunen. Er wordt geen brace gegeven. Na 6 weken mag men progressieve spiertrainingen doen. Starten met lopen op vlakke ondergrond kan vanaf 8 weken na de operatie. Lopen op oneffen ondergrond vanaf 3 maanden na de operatie. De sportspecifieke revalidatie kan duren tot 6 maanden na de operatie.

 

Mogelijke complicaties van de operatie zoals infectie, wondprobleem, zenuwletsels, ... komen slechts zelden voor (<1%). Postoperatieve zwelling kan voorkomen, waardoor men soms na de operatie wat bloed uit de knie moet prikken.